Saklayacak Bir Şeyim Yok!

İnternette gizlilik isteği bazı insanlara hâlâ tuhaf geliyor. Anonim kalmak istemek ya da büyük küçük hiçbir sitenin verilerimizi tutmasını istememek, onlara gereksiz bir kuruntu gibi görünüyor. Cem Yılmaz'ın yıllar önceki "FBI ne yapsın senin fotoğrafını" şakasını hepimiz hatırlarız. Bu bakış açısının özeti tam olarak o şaka.

Bu tartışmalarda karşımıza çıkan argümanların başında da şu gelir: "Saklayacak bir şeyin yoksa neden endişeleniyorsun?"

Peki gerçekten öyle mi?

Hiçbirimiz banka hesabımızdaki bilgilerin herkese açık olmasını istemeyiz. Kimse paramıza dokunamasa, bilgiler sadece görüntülenebilir olsa bile. (Hesabı zaten boş olan troller iki dakika beklesin.)

Bu rahatsızlık nereden geliyor? Mal varlığımın bilinmesi beni dışarıdan gelecek tehlikelere açık hale getirir. Kendimi korumak için bu bilginin ortada olmasına gerek yok. Yani banka hesabımızda "suç" saklamıyoruz ama yine de gizli kalmasını istiyoruz. Demek ki gizlilik, kötü bir şey saklamakla ilgili değil.

Hakkımızdaki bilginin kimin elinde olduğunu ve nasıl kullanıldığını kontrol etmekle ilgili.

Banka bilgimizi korurken, kişisel verilerimizi ise umursamadan ortalığa saçıyoruz: nerede olduğumuz, neyi beğendiğimiz, kimlerle konuştuğumuz, gece kaçta neye tıkladığımız. Tek tek bakınca hiçbiri önemli görünmüyor. Ama bu parçalar birleştiğinde ortaya bizim hakkımızda, belki bizim bile farkında olmadığımız kadar ayrıntılı bir profil çıkıyor.

Bunun ne işe yaradığını görmek için uzağa gitmeye gerek yok. Cambridge Analytica skandalında, milyonlarca Facebook kullanıcısının verisi izinsiz toplanmış ve 2016 ABD seçimlerinde seçmenleri kişiselleştirilmiş siyasi mesajlarla hedeflemek için kullanılmıştı. Bu davadan haberdar olan insan sayısı hâlâ şaşırtıcı derecede az.

Asıl tehlike: manipülasyon

Mesele "biri benim fotoğrafıma bakacak" meselesi değil. Verilerinize bu kadar kolay erişilmesi, kim olduğunuzun bu kadar iyi bilinmesi demek. Kim olduğunuz biliniyorsa, nasıl karar verdiğiniz de çözülebilir. Karar mekanizmanız çözülmüşse, size neyin, ne zaman ve nasıl gösterileceği ayarlanabilir. Ve bu zamanla sizi çok daha kolay yönlendirilebilir hale getirir: ne alacağınızı, neye kızacağınızı, kime oy vereceğinizi.

"Saklayacak bir şeyim yok" demek, aslında "kimin neyi bildiği ve bununla ne yaptığı umurumda değil" demek. Gizlilik suçluların değil, kendi kararlarını kendisi vermek isteyen herkesin meselesi.